Trong các bài học tiếng Anh chia sẻ trên website thì các bạn sẽ hay nhận được một số bài song ngữ tiếng Anh - tiếng Việt mà mình đã sưu tầm sẽ giúp ích các bạn học được nhiều từ vựng, cấu trúc ngữ pháp. Bài học ngày hôm nay sẽ là Bài song ngữ - loại động vât côn trùng.
In 1476, the farmers of Berne in Switzerland decided there was
only one way to rid their fields of the cutworms attacking their crops.
Năm 1476, những người nông dân ở Berne ở Thụy Sĩ đã quyết định chỉ có một cách
để giải cứu những cánh đồng khỏi những con sâu ngài tấn công mùa màng của họ.
They took the pests to court.
Họ đã đem những con vật có hại này ra toà.
The worms were tried, found guilty and excommunicated by the
archbishop.
Những con giun đã được xem xét và bị kết tội bởi vị giám mục.
In China, farmers had a more practical approach to pest control.
Ở Trung Quốc, nông dân có cách tiếp cận thực tế hơn để kiểm soát dịch hại.
Rather than relying on divine intervention, they put their faith
in frogs, ducks and ants.
Thay vì dựa vào sự can thiệp của Chúa, họ tin tưởng vào ếch, vịt và kiến.
Frogs and ducks were encouraged to snap up the pests in the
paddies and the occasional plague of locusts.
Các con ếch và vịt được khuyến khích để bắt các loài gây hại ở ruộng lúa và
dịch châu chấu.
But the notion of biological control began with an ant.
Nhưng khái niệm về kiểm soát sinh học bắt đầu bằng một con kiến.
More specifically, it started with the predatory yellow citrus
ant Oeco-phylla smaragdina, which has been polishing off pests in the orange
groves of southern China for at least 1,700 years.
Cụ thể hơn, việc này bắt đầu với loài kiến cam vàng săn mồi Oeco-phylla
smaragdina, loài mà chuyên bắt các loại sâu bệnh trong rừng cam của miền nam
Trung Quốc trong ít nhất 1,700 năm.
The yellow citrus ant is a type of weaver ant, which binds
leaves and twigs with silk to form a neat, tent-like nest.
Loài kiến cam là một loại kiến "dệt" tức chúng kết hợp lá và cành với
tơ để tạo thành tổ dạng như lều nhìn rất gọn gàng.
In the beginning, farmers made do with the odd ants' nests here
and there.
Ban đầu, người nông dân tạo ra những cái tổ kiến này nằm rãi rác khắp nơi.
But it wasn't long before growing demand led to the development
of a thriving trade in nests and a new type of agriculture - ant farming.
Nhưng không lâu sau đó, nhu cầu ngày càng tăng đã dẫn đến sự phát triển của
ngành kinh doanh thịnh vượng làm tổ và hình thành một loại nông nghiệp mới là
ngành nông nghiệp kiến.
For an insect that bites, the yellow citrus ant is remarkably
popular.
Đối với một loài côn trùng cắn, kiến vàng cam rất phổ biến.
Even by ant standards, Oecophylla smaragdina is a fearsome
predator.
Ngay cả theo tiêu chuẩn kiến thì loài Oecophylla smaragdina này là một kẻ thù
đáng sợ.
It's big, runs fast and has a powerful nip - painful to humans
but lethal to many of the insects that plague the orange groves of Guangdong
and Guangxi in southern China.
Loài kiến này lớn, chạy nhanh và khi cắn chúng ta sẽ rất đau nhưng lại gây tử
vong cho nhiều loài côn trùng gây hại cho các khu rừng cam của Quảng Đông và
Quảng Tây ở miền nam Trung Quốc.
And for at least 17 centuries, Chinese orange growers have
harnessed these six-legged killing machines to keep their fruit groves healthy
and productive.
Và trong ít nhất 17 thế kỷ, các nhà trồng cam của Trung Quốc đã khai thác những
cổ máy tiêu diệt sâu bọ sáu chân này để giữ cho cây ăn quả của họ khỏe mạnh và
đạt năng suất.
Citrus fruits evolved in the Far East and the Chinese discovered
the delights of their flesh early on.
Trái cây cam quýt đã phát triển ở Viễn Đông và người Trung Quốc đã khám phá ra
những món ngon của loại thịt trái cây này ngay từ đầu.
As the ancestral home of oranges, lemons and pomelos, China also
has the greatest diversity of citrus pests.
Là nơi tổ tiên của cam, chanh và bưởi, Trung Quốc cũng có sự đa dạng lớn nhất
của các loài côn trùng gây hại trên cây chanh.
And the trees that produce the sweetest fruits, the mandarins -
or kan - attract a host of plant-eating insects, from black ants and
sap-sucking mealy bugs to leaf-devouring caterpillars.
Và những cây có hoa quả ngọt ngào nhất, các cây quýt (gọi là kan theo tiếng địa
phương) - thu hút một loạt các loài côn trùng ăn thực vật, từ kiến đen, bọ
xít thuốc lá cho đến các loài bướm ăn lá.
With so many enemies, fruit growers clearly had to have some way
of protecting their orchards.
Với rất nhiều kẻ thù, người trồng hoa quả rõ ràng đã phải có một số cách để bảo
vệ vườn của mình.
The West did not discover the Chinese orange growers' secret
weapon until 1 the early 20th century.
Phương Tây đã không khám phá vũ khí bí mật của những người trồng cam ở Trung
Quốc cho đến đầu thế kỷ 20.
At the time, Florida was suffering an epidemic of citrus canker
and in 1915 Walter Swingle, a plant physiologist working for the US f
Department of Agriculture, was sent to China in search of varieties of orange
that were resistant to the disease.
Vào thời điểm đó, Florida đang phải chịu đựng bệnh dịch thối mục ở cây chanh và
vào năm 1915 Walter Swingle, nhà sinh lý học thực vật làm việc cho Bộ Nông
nghiệp Mỹ, đã được cử đến Trung Quốc để tìm kiếm các giống cam có khả năng
chống lại bệnh này.
Swingle spent some time studying the citrus orchards around
Guangzhou, and there he came across the story of the cultivated ant.
Swingle đã dành thời gian nghiên cứu vườn cây chanh ở Quảng Châu, và ở đó ông
đã nghe nhiều chuyện kể về loài kiến "trồng trọt".
These ants, he was told, were "grown'' by the people of a
small village nearby who sold them to the orange growers by the nestful.
Ông nói những con kiến này được nuôi bởi người dân của một ngôi làng nhỏ gần
đó và sau đó bán chúng cho người trồng cam với những tổ đầy kiến.
The earliest report of citrus ants at work among the orange
trees appeared in a book on tropical and subtropical botany written by Hsi Han
in AD 304.
Báo cáo đầu tiên về kiến trên cây làm việc trên cây chanh đã xuất hiện trong
một cuốn sách về cây thực vật nhiệt đới và cận nhiệt đới do Hsi Han viết vào
năm 304 trước công nguyên.
"The people of Chiao-Chih sell in their markets ants in
bags of rush matting".
"Người Chiao-Chih bán các sản phẩm của họ trong những cái túi có múi cao
su".
The nests are like silk.
Những cái tổ này giống như lụa vậy.
The bags are all attached to twigs and leaves which, with the
ants inside the nests, are for sale.
Những túi này được gắn với các cành cây và lá với kiến bên trong tổ, để bán.
The ants are reddish-yellow in colour, bigger than ordinary
ants.
Kiến có màu vàng nhạt, lớn hơn kiến thông thường.
In the south, if the kan trees do not have this kind of ant, the
fruits will all be damaged by many harmful insects, and not a single fruit will
be perfect.
Ở miền Nam, nếu cây kan không có loại kiến này, hoa quả sẽ bị tổn hại bởi
nhiều loại côn trùng độc hại, và do đó cây sẽ không được tốt.
" Initially, farmers relied on nests which they collected
from the wild or bought in the market where trade in nests was brisk.
" Ban đầu, nông dân dựa vào các tổ mà họ thu thập được từ tự nhiên hoặc
mua ở chợ khi buôn bán tổ nhanh.
"It is said that in the south orange trees which are free
of ants will have wormy fruits.
"Người ta nói rằng ở những cây cam phía nam không có kiến sẽ có trái cây
xấu xí.
Therefore, people race to buy nests for their orange
trees," wrote Liu Hsun in Strange Things Noted in the South in about 890.
Vì vậy, người ta đua nhau mua tổ cho cây cam của họ", Liu Hsun viết trong
cuốn Strange Things Noted in South khoảng 890.
The business guickly became more sophisticated.
Các doanh nghiệp nhanh chóng trở nên phức tạp hơn.
From the 10th century, country people began to trap ants in
artificial nests baited with fat.
Từ thế kỷ thứ 10, người dân bắt đầu bẫy kiến trong các tổ nhân tạo mồi với
chất béo.
"Fruit-growing families buy these ants from vendors who
make a business of collecting and selling such creatures," wrote Chuang
Chi-Yu in 1130.
"Các gia đình trồng hoa quả mua những con kiến này từ các nhà cung cấp
kinh doanh thu thập và bán các sinh vật như thế", Chuang Chi-Yu năm 1130
đã nói.
"They trap them by filling hogs' or sheep's bladders with
fat and placing them with the cavities open next to the ants' nests.
"Chúng bẫy chúng bằng cách làm đầy bắp thịt của heo hoặc bầy cừu với chất
béo và đặt chúng vào lỗ hổng.
They wait until the ants have migrated into the bladders and
take them away.
Bên cạnh tổ kiến, họ đợi cho đến khi kiến di chuyển vào trong bao nhỏ và đưa
chúng đi.
This is known as 'rearing orange ants'.
Điều này được gọi là "kiến vàng cam".
" Farmers attached the bladders to their trees, and in time
the ants spread to other trees and built new nests.
Nông dân đã gắn những cái túi đó vào cây cối của họ, và trong thời gian những
con kiến đã lan sang những cây khác và xây tổ mới.
By the 17th century, growers were building bamboo walkways
between their trees to speed the colonisation of their orchards.
Vào thế kỷ 17, người trồng cây đang xây dựng đường đi bằng tre giữa các cây của
họ để đẩy nhanh tiến trình trồng trọt các vườn của họ.
The ants ran along these narrow bridges from one tree to another
and established nests "by the hundreds of thousands”.
Những con kiến chạy dọc theo các cây cầu hẹp này từ cây này sang cây khác và
tạo ra tổ "hàng trăm ngàn".
Did it work? The orange growers clearly thought so.
Nó đã làm việc? Những người trồng cam đã nghĩ như vậy.
One authority, Chhii Ta-Chun, writing in 1700, stressed how
important it was to keep the fruit trees free of insect pests, especially
caterpillars.
Một thẩm quyền, Chhii Ta-Chun, viết năm 1700, nhấn mạnh tầm quan trọng của nó
là để giữ cho cây ăn quả không có côn trùng, đặc biệt là sâu bướm.
"It is essential to eliminate them so that the trees are not
injured.
"Cần phải loại bỏ chúng để cây không bị thương.
But hand labour is not nearly as efficient as ant power.
Nhưng lao động tay không gần như hiệu quả như sức mạnh của kiến .
" Swingle was just as impressed.
" Swingle cũng ấn tượng.
Yet despite his reports, many Western biologists t were
sceptical.
Tuy nhiên, bất chấp những báo cáo của ông, nhiều nhà sinh học phương Tây vẫn
hoài nghi.
In the West, the idea of using one insect to destroy another was
new and highly controversial.
Ở phương Tây, ý tưởng sử dụng một con côn trùng để phá hủy một loài côn trùng
mới và có tính gây tranh cãi cao.
The first breakthrough had come in 1888, when the infant orange
industry in California had been saved from extinction by the Australian vedalia
beetle.
Các linh sam Sự đột phá đã đến vào năm 1888, khi ngành công nghiệp cam ở
California đã được cứu thoát khỏi sự tuyệt chủng của loài bọ cánh cứng Úc.
This beetle was the only thing that had made any in- T roads
into the explosion of cottony cushion scale that was threatening to destroy the
state's citrus crops.
Chó bọ cánh cứng này là điều duy nhất tạo ra những con đường vào sự bùng nổ quy
mô đệm phơi nắng đe dọa phá huỷ các vụ mùa quýt của bang.
But, as Swingle now knew, California's "first'' was nothing
of the sort.
Nhưng, như Swingle đã biết, California "đầu tiên" không là gì.
The Chinese had been expert in biocontrol for many centuries.
Trung Quốc đã từng là chuyên gia về kiểm soát sinh học trong nhiều thế kỷ.
The long tradition of ants in the Chinese orchards only began to
waver in the 1950s and 1960s with the introduction of powerful organic
insecticides.
Truyền thống lâu dài của kiến ở vườn cây ăn quả Trung Quốc chỉ bắt đầu biến
dạng trong những năm 50 và 60 với sự giới thiệu Các loại thuốc trừ sâu hữu cơ
mạnh mẽ.
Although most fruit growers switched to chemicals, a few hung
onto their ants.
Mặc dù hầu hết người trồng hoa quả chuyển sang sử dụng hóa chất, một số ít vẫn
treo cổ lên kiến của họ .
Those who abandoned ants in favour of chemicals quickly became
disillusioned.
Những người bỏ kiến để ủng hộ hóa chất nhanh chóng trở nên vỡ mộng.
As costs soared and pests began to develop resistance to the
chemicals, growers began to revive the old ant patrols in the late 1960s.
Khi chi phí tăng vọt và sâu bọ bắt đầu phát triển tính kháng hóa chất, người
trồng bắt đầu hồi sinh những đội quân kiến xưa cũ vào cuối thập niên 60.
They had good reason to have faith in their insect workforce.
Chúng có lý do chính đáng để tin tưởng vào lực lượng lao động côn trùng của
chúng.
Research in the early 1960s showed that as long as there were
enough ants in the trees, they did an excellent job of dispatching some pests -
mainly the larger insects - and had modest success against others.
Nghiên cứu vào đầu những năm 1960 cho thấy rằng nếu có đủ kiến trong cây, họ
đã thực hiện một công việc tuyệt vời để gửi một số dịch hại - chủ yếu là Những
con côn trùng lớn hơn - và có thành công khiêm tốn với những người khác.
Trees with yellow ants produced almost 20 per cent more healthy
leaves than those without.
Những cây có kiến vàng sản sinh ra lá lành mạnh hơn 20 phần trăm so với những
con không có.
More recent trials have shown that these trees yield just as big
a crop as those protected by expensive chemical sprays.
Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy những cây này có năng suất vừa.
One apparent drawback of using ants - and one of the main
reasons for the early scepticism by Western scientists - was that citrus ants
do nothing to control mealy bugs, waxy-coated scale insects which can do considerable
damage to fruit trees.
Một trong những hạn chế rõ ràng của việc sử dụng kiến và một trong những lý do
chính cho sự hoài nghi đầu tiên của các nhà khoa học phương Tây - là những con
kiến họ cam quýt không làm gì để kiểm soát các loại côn trùng có côn trùng,
côn trùng có vỏ bọc bằng sáp có thể gây Thiệt hại đáng kể đối với cây ăn quả.
In fact, the ants protect mealy bugs in exchange for the sweet
honey-dew they secrete.
Trên thực tế, kiến bảo vệ các loại củ cải đường để đổi lấy mật ngọt mà chúng
tiết ra.
The orange growers always denied this was a problem but Western
scientists thought they knew better.
Những người trồng cam luôn luôn phủ nhận đây là một vấn đề nhưng các nhà khoa
học phương Tây nghĩ rằng họ biết rõ hơn.
Research in the 1980s suggests that the growers were right all
along.
Nghiên cứu vào những năm 1980 cho thấy những người trồng trọt có vấn đề.
Where X mealy bugs proliferate under the ants' protection, they
are usually heavily parasitised and this limits the harm they can do.
Trong trường hợp có những con trùng ăn thịt xen kẽ dưới sự bảo vệ của kiến,
chúng thường bị nhiễm ký sinh trùng nặng và điều này làm hạn chế những tác hại
mà chúng có thể gây ra.
Orange growers who rely on carnivorous ants rather than
poisonous chemicals maintain a better balance of species in their orchards.
Những người trồng cây ăn quả dựa vào kiến ăn thịt chứ không phải các chất độc
hại sẽ duy trì sự cân bằng tốt hơn giữa các loài trong vườn.
While the ants deal with the bigger insect pests, other
predatory species keep down the numbers of smaller pests such as scale insects
and aphids.
Trong khi những con kiến giải quyết các loại côn trùng sâu hơn, các loài ăn
thịt khác sẽ làm giảm số lượng sâu bệnh nhỏ hơn như côn trùng và rệp.
In the long run, ants do a lot less damage than chemicals - and
they're certainly more effective than excommunication.
Về lâu dài, kiến sẽ gây ra thiệt hại ít hơn nhiều so với hóa chất - và chúng
chắc chắn hiệu quả hơn việc khai trừ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét